Karta poległego

Nazwisko: PRUSAK
Imię #1: Franciszek
Imię #2:
Imię #3:
Pseudonim:
Imię ojca:
Imię matki:
Nazwisko rodowe matki:
Data urodzenia:
Miejsce urodzenia:
Rodzeństwo:
Stan cywilny:
Małżonek:
Dzieci:
Ostatni adres: Bydgoszcz, ul. Bocianowo 39/5
Narodowość:
Wykształcenie:
Zawód: robotnik
Wyznanie:
Tytuł naukowy:
Stanowisko:

Stosunek do służby wojskowej: żołnierz
Numer ewidencyjny:
Powiatowa Komenda Uzupełnień (PKU):
Rejonowa Komenda Uzupełnień (RKU):
Związek operacyjny: Armia Pomorze
Rodzaj broni lub służby: Obrona Narodowa
Stopień:

strz.
Przydział na 1 września 1939: 15 DP
Jednostka: baon ON Bydgoszcz
Funkcja na 1 września 1939: kucharz 1 komp.
Przydział po 1 września 1939:
Funkcja po 1 września 1939:
Przebieg służby wojskowej:
Odznaczenia:
Wrzesień 1939 - szlak bojowy:
Data śmierci: 22 wrzesień 1939
Miejsce śmierci: Boryszew
Przyczyna śmierci: zamordowany
Okoliczności śmierci: Po rozbiciu Bydgoskiego Batalionu ON 17 września 1939 r. w rejonie Iłów – Budy Stare Franciszek Prusak wraz z około 200 towarzyszami broni dostał się do niewoli. Jeńcy trafili do obozu przejściowego w Sochaczewie, skąd po krótkim postoju poprowadzono ich do Żyrardowa, gdzie na stadionie miejskim w bardzo trudnych warunkach zgromadzono około 30 tys. polskich żołnierzy. 21 września Niemcy, rozsiewając pogłoski o odsyłaniu do domu w pierwszej kolejności bydgoszczan, podstępnie wyłuskali z tłumu 179 żołnierzy batalionu. Poprowadzono ich do Sochaczewa a następnie do obozu w Boryszewie (obecnie w granicach m. Sochaczew), gdzie 22 września stanęli przed niemieckim wojskowym sądem polowym. Oskarżono ich o udział w mordowaniu cywilnej ludności niemieckiej podczas tzw. „Krwawej Niedzieli” 3 września 1939 r. w Bydgoszczy. Choć w trakcie tych wydarzeń żołnierzy batalionu nie było w rodzinnym mieście, w sfingowanym procesie uznano ich za winnych, po czym wytypowano 50 z nich, których w odwecie skazano na karę śmierci. Przed godziną 19 tego samego dnia skazanych rozstrzelano na gliniance cegielni w Boryszewie, blisko gospodarstwa rodziny Gostyńskich. Franciszek Prusak był jednym z nich...
Pierwotne miejsce spoczynku #1: Boryszew
Data ekshumacji: 8 listopad 1940
Pierwotne miejsce spoczynku #2: -
Data ekshumacji: -
Pierwotne miejsce spoczynku #3: -
Data ekshumacji: -
Obecne miejsce spoczynku: Kozłów Biskupi, mogiła zbiorowa (1)
Lokalizacja grobu: mogiła zbiorowa
Upamiętniony: Tak
Forma upamiętnienia: Imienna zbiorcza tablica pamiątkowa wmurowana w płytę pomnika wystawionego na zbiorowej mogile wojennej zamordowanych żołnierzy Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej na cm. parafialnym w Kozłowie Biskupim i odsłoniętego 22 września 1981 r.
Przedmioty znalezione przy pochowanym:
Miejsce przechowywania ww. przedmiotów:
Życiorys:
Wspomnienia / relacje:
Historia pochówku: Zamordowanych żołnierzy Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej pochowano pierwotnie w dole śmierci na gliniankach w Boryszewie, wykopanym przez hitlerowców przed egzekucją. Wiosną 1940 roku z inicjatywy sochaczewskiego oddziału PCK rozpoczęto starania o ekshumację ciał. W sierpniu tego samego roku otrzymano zezwolenie władz niemieckich na przeniesienie zwłok. Dnia 8 listopada rozpoczęto ekshumację na oddalony o 2 kilometry cmentarz parafialny w Kozłowie Biskupim. W nowym miejscu pochówku usypano niską ziemną mogiłę i ustawiono biały brzozowy krzyż. W 1946 roku uporządkowano grób i nasadzono kwiaty. W 1959 roku wykonano betonowe obrzeżenie mogiły i ustawiono granitowy krzyż oraz tablicę z wyrytym epitafium: 20-IX-1939 / ZA POLSKĘ WALCZYLIŚMY / ZA POLSKĘ UMIERAMY / CZEŚĆ BOHATEROM. W 1962 roku datę dzienną poprawiono na: 22-IX-1939. W 1981 roku na zbiorowej mogile rozstrzelanych wystawiono pomnik, w którego ścianę wmurowano dwie brązowe tablice z nazwiskami 50 ofiar. W 1997 roku pomnik poddano modernizacji. W 1946 roku upamiętniono również miejsce, gdzie ukwiecono dół śmierci oraz wystawiono pomnik w formie kopca z granitowych głazów z metalowym krzyżem na szczycie oraz wmurowaną tablicą z wyrytym epitafium o treści: MIEJSCE MĘCZEŃSKIEJ ŚMIERCI / 50 POLSKICH NIEZNANYCH ŻOŁNIERZY / ROZSTRZELANYCH PRZEZ HITLEROWCÓW / W DNIU 22 IX 1939 R. / CHWAŁA BOHATEROM - HAŃBA MORDERCOM / Pracownicy Zakładów Boryszewskich. Przy miejscu kaźni w Boryszewie i mogile rozstrzelanych w Kozłowie Biskupim odbywają się coroczne uroczystości z udziałem władz Sochaczewa i Bydgoszczy, rodzin ofiar oraz mieszkańców obu miejscowości, których celem jest oddanie hołdu bohaterskim bydgoskim żołnierzom.
Poszukiwania mogiły:
Źródła: Księga pochowanych żołnierzy polskich poległych w II wojnie światowej, t. I, Żołnierze września N-Z, kom. red. B. Affek-Bujalska i in., wstęp i red. nauk. E. Pawłowski, Pruszków 1993, s. 95.

Urząd Gminy w Nowej Suchej – Referat Gospodarki Komunalnej, Nadzoru Budowlanego i Komunikacji, Cmentarz w Kozłowie Biskupim. Bydgoski Batalion Obrony Narodowej 22-09-1939 r., [b.r.w.] (rękopis), poz. 34.

Kuczma R., W obronie Ojczyzny. Bydgoski Batalion Obrony Narodowej 1939, Bydgoszcz 2000.
Uwagi:
Ostatnie zmiany: 2010-12-08 23:33:02 przez Tomasz K. | Jeżeli chcesz uzupełnić lub zmienić dane wciśnij -

Zdjęcia, dokumenty, pamiątki


Komentarze